WAT IS HELDERHEIDSWAARDE ?     

Lumen (eenheid)
 

        De lumen (symbool: lm) is de eenheid voor lichtstroom. De lumen is een afgeleide eenheid uit het SI-stelsel. 1 lumen is de lichtstroom van een puntlichtbron van 1 candela door een ruimtehoek van 1 steradiaal. Meer algemeen: de lichtstroom in lumen is gelijk aan het product van de grootte van de lichtsterkte van de bron in candela vermenigvuldigd met de grootte van de ruimtehoek in steradiaal. Een lumen is dan ook gelijk aan een cd sr.

Gewoonlijk wordt de intensiteit van licht (als elektromagnetische golf) weergegeven door de Poynting-vector in W/m². Omdat het oog enkel een deel van het EM-spectrum kan waarnemen (meest gevoelig voor 550-nm (groen) golven), wordt de lumen ook gedefinieerd als equivalent van 1/683 watt van het 550-nm licht

Lichtstroom is een maat voor de totale hoeveelheid licht in een lichtbundel. Lichtsterkte is een maat voor de lichtdichtheid. Bekijkt men een deel van een lichtbundel dan heeft dat deel een kleinere lichtstroom (in lumen) maar (in principe) dezelfde lichtsterkte (in candela) als de hele bundel. De lichtstroom hangt af van het vermogen van de bron en van de kleur van het licht (zie hiervoor: candela).


 Een gloeilamp van 100 watt geeft een lichtstroom van ongeveer 1200 lumen

 

 

Lux (eenheid)
 

        De lux (symbool lx) (latijn: licht) is een eenheid van verlichtingssterkte: 1 lux is de verlichtingssterkte voortgebracht door 1 candela op een oppervlak loodrecht op de lichtstralen op een afstand van 1 meter van de bron.

De lux stemt dus overeen met de verlichtingssterkte die men heeft wanneer iedere vierkante meter van het beschouwde oppervlak een lichtstroom van één lumen ontvangt. Het aantal lux wordt bijgevolg gevonden als het quotiënt van de totaal ontvangen lichtstroom, uitgedrukt in lumen, en de grootte van het verlichte oppervlak uitgedrukt in vierkante meters; derhalve is 1 lux = 1 lumen/m².

De dimensies van de fotometrische grootheden zijn niet zó uit te drukken, dat ze terugvallen op de fundamentele grootheden. Bijgevolg moet men voor hun meting standaardmaten vaststellen.

De SI-eenheid voor lichtsterkte is de (internationale) candela, die overeenkomt met een lichtsterkte, totaal genomen, van een op speciale wijze geconstrueerde elektrische gloeilamp. In het verleden werd de candela gelijk gesteld aan het twintigste deel van de violle. Deze was gedefinieerd als de lichtsterkte die uitgezonden wordt door het oppervlak van 1 cm² platina bij de smelttemperatuur (1769 °C), in een richting loodrecht op zijn oppervlak. Van deze, of van andere soortgelijke proefondervindelijk gedefinieerde fotometrische eenheden, onder welke de diverse typen van kaarsen een belangrijke plaats innamen, ging men over op de definitie van de afgeleide fotometrische grootheden. Tegenwoordig gaat men uitsluitend uit van de candela die wordt gedefinieerd met behulp van het monochromatisch licht. Bij verschillende kleuren wordt een standaardfunctie gebruikt voor de gevoeligheid van het menselijk oog (zie hiervoor candela).

 

 

Uitgebreide lichtbronnen
Voor uitgebreide lichtbronnen is de bepaling van andere grootheden van belang: de helderheid en de luminantie. De verhouding tussen de totale lichtstroom van een bron en zijn oppervlak vormde vroeger de helderheid van die bron en werd gemeten in Lambert. Deze grootheid wordt echter niet meer gebruikt. In het algemeen geldt voor het begrip helderheid het volgende: de helderheid is de verhouding tussen de lichtsterkte en het schijnbare oppervlak van de bron (gegeven door zijn projectie op een vlak loodrecht op de verbindingslijn van de bron en de waarnemer) en wordt gemeten in candela per vierkante meter. De maateenheid voor de helderheid draagt de naam nit en is de helderheid van een bron van 1 m² met een lichtsterkte van 1 candela, loodrecht t.o.v. de waarnemer geplaatst. Deze nit dient in de plaats te komen van de eertijds gebruikte stilb. Onderscheid dient gemaakt te worden tussen het fysische en het fysiologische begrip helderheid. Voor het eerste is internationaal het woord luminantie ingevoerd.
 

 

Enkele typische voorbeelden
 

·         Zonlicht: 100 000 - 130 000 lux (100 - 130 klx)

·         Daglicht, indirect zonlicht: 10 000 - 20 000 lux (10 - 20 klx)

·         Bewolkte dag: 1000 lux (1 klx)

·         Kantoor: 500 lux

·         Erg donkere dag: 100 lux

·         Schemering: 10 lux

·         Donkere schemering: 1 lux

·         Volle maan: 0,1 lux

·         Kwartier maan: 0,01 lux (10 mlx)

·         Nieuwe maan zonder wolken: 0,001 lux (1 mlx)

·         Bewolkte nacht zonder maan: 0,0001 lux (0,1 mlx)